Ці маюць студэнты права на працу?

Сустрэчу арганізавала Задзіночанне Беларускіх Студэнтаў, сяброўская арганізацыя “РАДЫ”. На мерапрыемстве прысутнічалі прастаўнікі Задзіночання Беларускіх Студэнтаў, РМГА “Нэкст Стоп – Нью Лайф”, эксперт Грамадскага Балонскага камітэта прафесар Уладзімір Дунаеў, студэнты БДУ, БДТУ і іншых ВНУ.

Ільгота = маніпуляцыя? 

Інтэрнат за 150 тысяч на месяц, бясплатная адукацыя і стыпендыя для тых, хто паступіў на бюджэт, магчымаць атрымліваць дадатковыя выплаты для некаторых груп студэнтаў (людзей з інваліднасцю, тых, хто страціў бацькоў, і іншых) – вось амаль што і ўвесь пералік ільгот, на якія маюць права беларускія студэнты. Таксама чыноўнікі з 2014 года абяцаюць вярнуць 50% зніжку на праезд у грамадскім транспарце, а актывісты БРСМ з мінулага года – пачаць кампанію за ўвядзенне асобных ільготаў для падтрымкі ўдзельнікаў валанцёрскага руху.

“У нашай сістэме адукацыі ёсць пэўны набор ільгот для студэнтаў. Некаторыя з іх законныя, іншыя – адвольныя. І часта тое, што на першы погляд выглядае законным, насамрэч з’яўляецца адвольным ці выкарыстоўваецца як спосаб ціску на студэнтаў. Напрыклад, у студэнтаў ёсць права на пражыванне ў інтэрнаце. Але гэтае права неабходна пацвярджаць, адпрацоўваць і гэтак далей. І таму стдэнты часта становяцца аб’ектам маніпуляцый: напрыклад, калі вы не пойдзеце на выбары ў рамках датэрміновага галасавання, вас могуць пазбавіць інтэрнату. І гэта ніяк не рэгулюецца законамі. Такім чынам, студэнты знаходзяцца ў руках маленькага чыноўніка, які ў гэтай вертыкалі з’яўляецца такім жа маленькім тыранам, як і кожны, хто стаіць над ім. І з аднаго боку, чыноўнік адміністрацыі – сам аб’ект тэрору, з іншага – ён можа вымяшчаць накоплены негатыў на студэнтаў. І ў гэтым сэнсе неабходна падумаць, як скараціць зону адвольнага і пашырыць зону правоў,” – кажа эксперт Уладзімір Дунаеў.

Механізмы фінансавай падтрымкі студэнтаў прыдуманыя для таго, каб забяспечыць маладым людзям, якія атрымоўваюць адукацыю ў дзяржаўных ВНУ, пражытковы мінімум і знізіць грашовую нагрузку на бацькоў. Але стыпендыя ў 600 тысяч рублёў – не тыя грошы, за якія можна харчавацца цягам месяцу ці аплочваць дадатковыя заняткі ці адпачынак. Таму нават сярод студэнтаў бюджэтнага аддзялення ўсё больш тых, хто шукае падпрацоўку ўжо на першым курсе. Уладкоўваюцца студэнты часцей грузчыкамі, будаўнікамі ці ў сферы паслуг – бармэнамі, афіцыянтамі, працаўнікамі “Макдональдса”, прыбіральшчыкамі, адміністратарамі ў салоны прыгажосці. Цікава, што паводле сведчання студэнтаў, якія прыйшлі на дыскусію, частыя выпадкі, калі былыя студэнты ВНУ застаюцца ў сферы паслуг, кідаць вучобу. А вось сярод тых, хто прыкладна з 3 курса пачынае стажыравацца ці працаваць па спецыяльнасці, паводле слоў студэнтаў, з большага айцішнікі.

Навошта вучыцца?

Сістэма вышэйшай адукацыі ў Беларусі пабудаваная такім чынам, што на першым і часткова на другім курсе студэнты незалежна ад спецыялізацыі вывучаюць класічныя навукі, у тым ліку літаратуру, мовы, логіку, асновы вышэйшай матэматыкі, эканомікі і іншыя. Наступныя гады навучання павінны быць прысвечаны паглыбленню ведаў у прафесійнай сферы і выбару спецыялізацыі. Аднак не ўсе студэнты, якія выказваліся падчас круглага стала ЗБС, згодныя з тым, што, па-першае, універсітэт можа даць належны ўзровень кваліфікацыі, па-другое, забяспечыць неабходнымі для выхаду на працу кампетэнцыямі.

Усё часцей беларускія працадаўцы заяўляюць пра тое, што выпускнікоў ВНУ неабходна давучваць, падцягваць у адмысловых дысцыплінах, а можа і перавучваць, на гэта цягам дыскусіі звярнуў увагу і прафесар Уладзімір Дунаеў. Пра разрыў паміж адукацыйнымі праграмамі і практыкай заявілі і самі студэнты. Напрыклад, студэнтка хімічнага факультэта БДУ распавяла, што лабараторыя, дзе праходзяць практычныя заняткі на яе факультэце, састарэлая.

“Мая аднагрупніца ў складзе экскурсійнай групы наведала буйное прадпрыемства. Там удзельнікам экскурсіі спачатку прадэманстравалі музей вытворчасці, а потым сучаснае абсталяванне. Дык вось музейная лабараторыя – копія той, дзе мы працуем ва ўніверсітэце,” – абураецца студэнтка.

Па словах студэнта БДТУ, які таксама прысутнічаў на дыскусіі, аналагічная сітуацыя і ў сферы навучання праграмаванню: ніводная сучасная мова праграмавання ў яго ВНУ не вывучаецца. Але студэнт ўпэўнены, што ў некаторай ступені так і лепш, бо класічныя мовы даюць добрую аснову для вывучэння сучасных. Адзінае, што пасля заканчэння універсітэта і перад выхадам на працу трэба будзе ці самастойна, ці з дапамогай адмысловых курсаў навучыцца пісаць на адной з запатрабаваных моў. А гэта дадатковыя высілкі і грошы.

Калі браць гуманітарныя спецыяльнасці (журналістыку, гісторыю, паліталогію), то атрымоўваецца, што прорва паміж універсітэцкай адукацый і прафесіяй яшчэ глыбейшая. Цікава, што большасць студэнтаў-гуманітарыяў, якія прысутнічалі на дыскусіі, не разлічваюць на ўніверсітэт не толькі ў накірунку атрымання кампетэнцый і слаба вераць, што змогуць працаваць ў сваёй галіне пасля выпуску. “Гісторыя – гэта для душы. Вядома, краіне не патрэбна столькі гісторыкаў і нават настаўнікаў. Таму я паралельна вучуся на эканамічным і працую мэнэджэрам па продажы ў кампаніі сотавай сувязі,” – кажа трэцякурснік гістфаку.

Вольнае наведванне – “ежа не для ўсіх”

Каб паспяхова працаваць і вучыцца, студэнту варта атрымаць вольнае наведванне. Тады ён зможа абіраць, якія лекцыі наведваць, а што яму зручней вывучаць самастойна. Але стаць “вольным” можа далёка не кожны навучэнец. Па-першае, паводле правілаў унутранага распарадку дазволіць вольнае наведванне можа сабе толькі студэнт, які пройдзе “кантрольна-праверачныя” выпрабаванні (склад гэтага паняцця нідзе ў заканадаўстве не зафіксаваны). Па-другое, рашэнне пра дазвол на вольнае наведванне прымаецца дэканатам індывідуальна і, як кажуць студэнты, часцей падставай для такога дазволу з’яўляецца добрае асабістае стаўленне адміністрацыі ці канкрэтных выкладчыкаў да студэнта.

“Уявіце, я, студэнт-палітолаг, прыйду ў дэканат і папрашу аб вольным наведванні, бо мяне запрасілі працаваць, умоўна, у БНФ ці іншую недзяржаўную ўстанову, апазіцыйную палітычную партыю. Вы думаеце, мне дазволяць? Таму я, маючы акрамя вучобы яшчэ некалькі накірункаў грамадскай дзейнасці, вымушаны прапускаць заняткі, а потым іх адпрацоўваць нейкім чынам,” – кажа прадстаўнік ЗБС.

У шэрагу краінаў свету права на тое, каб працаваць 20 гадзінаў на тыдзень падчас навучання, маюць усе без выключэння студэнты. Скарыстацца гэтым правам ці прысвяціць сябе цалкам вучобе, вырашае сам студэнт. І ён жа адказвае за тое, каб праца не ўплывала на паспяховасць. Пытанне адказнасці за сваё жыцце – вельмі актуальнае для маладых людзей. Падчас дыскусіі некалькі разоў ад студэнтаў гучала нешта кшталту “ўніверсітэт – працяг школы”, “ільготы разбэшчваюць, але мы да іх прызвычаіліся”, “я б хацеў не залежыць ад бацькоў, але не ўпэўнены, што змагу цалкам сябе забяспечыць і не спапсаваць паспяховасць у вучобе” і іншыя падобныя выказванні. Недавер да сябе, няўпэўненасць у слушнасці сваіх рашэнняў, самаіронія і самакрытыка – нармальныя пачуцці чалавека, які схільны да аналізу і рэфлексіі. Шкада толькі, што беларускія чыноўнікі, якія адказваюць за рэфармаванне сістэмы адукацыі ў нашай краіне, не вельмі схільныя да такога паглыбленнага аналізу ўласных паводзінаў.

Ці маюць студэнты права на працу? Ці маюць студэнты права на працу? Ці маюць студэнты права на працу? Ці маюць студэнты права на працу? Ці маюць студэнты права на працу? Ці маюць студэнты права на працу? Ці маюць студэнты права на працу?
Ці маюць студэнты права на працу? Ці маюць студэнты права на працу? Ці маюць студэнты права на працу? Ці маюць студэнты права на працу? Ці маюць студэнты права на працу? Ці маюць студэнты права на працу? Ці маюць студэнты права на працу? Ці маюць студэнты права на працу? Ці маюць студэнты права на працу? Ці маюць студэнты права на працу? Ці маюць студэнты права на працу?