«Трэцяму сектару» – 20 гадоў!

9 верасня споўнілася 20 гадоў сяброўскай арганізацыі “РАДА” Трэцяму сектару. Вітаўт Руднік, заснавальнік і сябра праўлення, падзяліўся ўнутранай кухняй стварэння і дзенайсці арганізацыі.

— Як усё пачыналася?

— Афіцыйны дзень народзінаў “Трэцяга сектара” — 9 верасня, калі арганізацыя была зарэгістраваная. Але яна ўзнікла яшчэ ў снежні 1996 года. І калі ў лютым 1997 года праходзіла ў Мінску першая Асамблея няўрадавых арганізацый, мы ехалі туды ўжо пад назвай “Трэці сэктар”, з першым нумарам выдадзенага напярэдадні бюлетэня “Трэці сэктар”. Так што неафіцына адзначыць свой 20-ты дзень народзінаў мы маглі яшчэ ў мінулым годзе.

— Колькі сяброў было на той момант у арганізацыі?

— Нас было дзесьці 12 чалавек, якія гэта пачыналі. Канешне, некаторыя ўдзельнічалі фармальна, бо юстыцыя патрабавала, каб было не менш 10 чалавек- заснавальнікаў. Мы стваралі арганізацыю з разлікам, што там будуць людзі з досведам грамадскай працы, журналісты. Таму ў шэрагах заснавальнікаў апынуліся вядомыя журналісты Сяргей Астраўцоў, Міхась Дубравін, грамадскія актывісты Ігар Кузьмініч, Сяргей Салей, Уладзімір Хільмановіч, Юры Тарасевіч, Рыгор Фарманян, мастак Алесь Сураў. Гэтыя людзі да сёння добра вядомыя ў гарадзенскім журналісцкім і грамадскім асяроддзі. Канешне, пазней арганізацыя перажыла як мінімум тры змены пакаленняў, але ля вытокаў стаялі гэтыя людзі.

— Ці было на той час усведамленне, што гэта на ўсё жыццё?

— Было ўсведамленне, што гэта справа жыцця, прынамсі майго. У розных людзей гэта было па-рознаму. Я ж у той час рабіў складаны выбар: ці я канцэнтруюся на журналістыцы, ці на грамадскай дзейнасці, бо сумяшчаць і тое, і другое было вельмі складана. І гэты выбар быў для мяне вельмі важкім.

— І як паказаў час: так і ёсць?

— Так і ёсць. Я не шкадую пра тое, што аддаў гэтыя 20 гадоў «Трэцяму сектару».

— Вы сказалі, што рабілі выбар паміж журналістыкай і грамадскай дзейнасцю. Дзе вы тады працавалі?

— Я працаваў у гродзенскай газеце “Пагоня”. Фармальна журналістам, але прыходзілася выконваць функцыі і намесніка рэдактара, і самога рэдактара, таму што заснавальнік выдання Мікола Маркевіч у той час быў дэпутатам парламента. З’язджаў на сесію і таму прыходзілася яго падмяняць. Былі моманты, калі ў нумар выходзіла да 20 маіх матэрыялаў.

— А ўвогуле, якія ўспаміны звязаныя з “Пагоняй”?

— Самыя светлыя, таму што я заўсёды любіў журналістыку, марыў працаваць у журналістыцы. І яшчэ да “Пагоні” дастаткова шмат пісаў для розных спартыўных выданняў. Але “Пагоня” была маёй першай сапраўднай школай журналістыкі, дзякуючы якой я пазнаёміўся з вялікай колькасцю цікавых людзей, лепш зразумеў спецыфіку грамадска-палітычнага жыцця ў рэгіёне. Гэта такі светлы ўспамін майго жыцця.

— Наконт спартыўных выданняў. Зараз завяршаеце абагульняючую працу, звязаную з гісторыяй футбола?

— Я б сказаў, што скончаны важны этап гэтай працы. Каб яе завяршыць цалкам, спатрэбіцца яшчэ некалькі месяцаў.

— А што гэта за праца?

— Я яе называю “Вялікай кнігай чэмпіёнаў: 1908-2018”. Гэта ўнікальнае выданне, якое не мае аналагаў у свеце няма: пад адной вокладкай будуць сабраныя звесткі пра больш чым двух тысяч чалавек, якія выйгравалі самыя найважнейшыя футбольныя турніры ў свеце – Чэмпіянаты свету, Еўропы, Паўднёвай Амерыкі, Алімпійскія гульні, з 1908-га года пачынаючы. З фотаздымкамі. Гэта вельмі амбітная для мяне праца. Канешне, мог рабіць хутчэй, але часу бракуе. Планую выдаць кнігу да Чэмпіянату свету ў Расіі ў 2018 годзе. Само выданне будзе па-беларуску, што таксама дадасць яму адметнасці, бо на роднай мове кніг пра гісторыю спорта ў нас вельмі мала.

— Чаму спорт вас цікавіць?

— Я ўвогуле збіраўся паступаць на фізкультурны факультэт. Нават на падрыхтоўчых курсах удзельнічаў, марыў, што вярнуся ў вёску, ствару дзіцячую каманду, якая будзе «рваць» усіх супернікаў з суседніх вёсак і раёнаў. Потым, канешне, з цягам часу прыйшло разуменне, што можна рэалізоўвацца і ў іншых сферах. Што можа быць фізкультурны ўніверсітэт – гэта не самае важнае ў маім жыцці. Пакуль здароўе дазваляла, займаўся футболам на аматарскім узроўні, гуляў у чэмпіянаце горада. А гісторыяй футбола цікавіўся з 12-13 гадоў, вёў так званыя «статыстычныя сшыткі». Да таго ж яшчэ пашанцавала ва ўніверсітэце сустрэць такіх жа аматараў, якія толькі ўмацавалі маё захапленне. Цяпер у мяне назбіралася звестак на кніжак 5-6 яшчэ наперад, але не ведаю, ці хопіць жыцця на рэалізацыю ўсіх футбольна-выдавецкіх задумаў.

— А з тымі, хто пачынаў “Трэці сектар”, падтрымліваеце сувязі?

-Фактычна з усімі, за выключэннем можа 2-3 чалавек. Можа не такія шчыльныя, як хацелася, але падтрымліваю.

— Ці былі для “Трэцяга сектара” пагрозы знікнення?

— Канешне, некалькі разоў былі такія пагрозы. Напрыклад, звязаныя з перарэгістрацыямі, якія раз-пораз ладзіла дзяржава. Аднаго разу мы змаглі толькі ў апошні моманты прайсці адну з такіх перарэгістрацый. А некалькі соцень грамадскіх арганізацый у Беларусі не здолелі зрабіць гэта і спынілі сваё існаванне.

— У сувязі з чым магла ўзнікнуць такая праблема?

— Мы ніколі не былі трактаваныя як праўладная арганізацыя. Таму і былі спробы ліквідацыі, звязаныя з той жа перарэгістрацыяй. Нам тады пашанцавала, таму што мы былі звязаныя з нейкім вялікім еўрапейскім праектам і кіраўніцтва еўразвязаўскай праграмы “ТАСІС” нібыта (бо мы не ведаем, ці так гэта было на самой справе) за нас заступілася і дзякуючы гэтаму тады атрымалася захаваць рэгістрацыю. У далейшым было некалькі праверак з боку юстыцыі, якія прымушалі хвалявацца, але перажылі гэта ўсё.

— А цяпер?

— Складанасці звязаныя з тым, што фактычна нас па-ранейшаму ўспрымаюць як непажаданы элемент, намагаюцца абмежаваць правядзенне публічных мерапрыемстваў, пазбягаюць удзелу ў мерапрыемствах, на якія мы іх запрашаем, як гэта было з буйной міжнароднай канферэнцыяй па пытаннях паляпшэння якасці жыцця сталых людзей. Гэта няправільная, з майго пункту гледжання, тактыка. Усё, што мы робім – гэта прыцягваем у гэты горад інвестыцыі – фінансавыя, інтэлектуальныя. Працуем з жыхарамі гэтага гораду, і робім шмат карыснага з таго, з чаго ўлада магла б карыстацца. Але, відаць, што тым, хто дае падказкі ўладам, выгодней паказваць нас у выглядзе нейкага ворага.

— Якія найбольш важныя праекты вы лічыце рэалізаваныя і якія адразу прыходзяць у галаву?

— Гэта для мяне асабіста “Школа маладога журналіста”, першая такога кшталту ў Беларусі (заснаваная ў 1997 г.), з якой выйшла вялікая колькасць добрых журналістаў, якія працуюць сёння ў самых розных выданнях. Толькі лаўрэатаў нацыянальных і міжнародных прэмій я налічыў больш за 15 чалавек. Па нашаму прыкладу, такія школы пачалі ўзнікаць у іншых беларускіх гарадах. Мы дапамагалі ў гэтым працэсе. І падручнік для трэнераў такіх школ стваралі, і трэнінгі вялі для выкладчыкаў. І з такіх лакальных школ таксама шмат добрых журналістаў павыходзіла. З цяперашніх праграм – гэта «Універсітэт Залатога веку». Гэта і культурніцкія праекты рознага кшталту. Напрыклад, тое ж выданне “Песні пра зубра” Міколы Гусоўскага, дзе пад адной вокладкай розныя моўныя версіі, у тым ліку частка перакладу на ангельскую ўпершыню зроблена. Тая ж кніга кулінарных рэцэптаў Беласточчыны і Гарадзеншчыны, унікальны праект, які мы зрабілі з партнёрамі з Польшчы. Канешне, ганаруся, што ў свой час мы заснавалі сайт “Твой стыль” (сёння hrodna.life) – адзін з самых адметных рэгіянальных рэсурсаў у Беларусі.

Мы адна з нямногіх беларускіх арганізацый, якія прымаюць замежных валанцёраў і адпраўляюць маладых беларусаў валанцёрыць за мяжу. Днямі прыехалі новыя валанцёры з Польшчы і Францыі, якія будуць працаваць у нас да наступнага лета. Такім чынам мы адкрываем Гародню свету, і свет гарадзенцам, па меры магчымасці. Нашыя валанцёры зараз у розных краінах працуюць. Гэта таксама такая інвестыцыя ў нашых людзей.

— А ўлады прапаноўвалі паўдзельнічаць у праектах?

— Апошні прыклад такой супрацы, які прыходзіць на ўспамін – форумы моладзевых ініцыятываў Гарадзеншчыны (1999 і 2001). А пазней толькі на ўзроўні прысутнасці на мерапрыемствах. І то гэта часцей здаралася не па ініцыятыве мясцовых уладаў, а пасля таго, як нас прасілі ўключыць у склад удзельнікаў гэтых мерапрыемстваў аўтарытэтныя міжнародныя арганізацыі, напрыклад, ААН.

— Увогуле арганізацыя “Цэнтр «Трэці сектар” даволі вядомая і адна са старэйшых на Беларусі?

— Ёсць некалькі старэйшых за нас, але сярод рэгіянальных мы сапраўды адныя з найстарэйшых.

— А колькі сёння асобаў уваходзіць у арганізацыю?

— Афіцыйна 27 сябраў. Але рэальна з арганізацыяй звязана значна большая колькасць людзей. Напрыклад, толькі ва “Універсітэце Залатога веку” задзейнічана ў якасці выкладчыкаў альбо валанцёраў каля 40 чалавек.

— Якое самае важнае дасягненне “Цэнтру «Трэці сектар”?

— Цяжка вылучыць нешта адно. Сектар у лепшы бок змяніў якасць жыцця многіх людзей, і пра гэта нам кажуць выпускнікі Школы журналістыкі, якія знайшлі сябе ў прафесіі, а таксама сталыя людзі з “Універсітэта Залатога веку”. Іх якасць жыцця радыкальна памянялася ў лепшы бок. Калі ты бачыш, што чалавек табе шчыра кажа пра добры плён таго, што ты робіш, чаму ты аддаеш столькі сілаў — яно сапраўды акупаецца. Дае табе маральную сатысфакцыю. У гэтым плане я заўсёды кажу, што маей арганізацыі можна пазайздросціць, паколькі мы працуем непасрэдна з насельніцтвам. Мы бачым эфекты сваёй працы. Зараз у нас пачнецца новы навучальны сезон і праз нас будзе штодня зноў будзе праходзіць не менш за 100 чалавек, якія імкнуцца развівацца, быць карыснымі іншым людзям, свайму гораду, сваёй краіне. Гэта вялізнае дасягненне, тое, дзеля чаго мы і стваралі арганізацыю.

Аўтар : Васіль Герасімчык

0
Каментары
Няма каментарыяў.
«Трэцяму сектару» – 20 гадоў! «Трэцяму сектару» – 20 гадоў! «Трэцяму сектару» – 20 гадоў! «Трэцяму сектару» – 20 гадоў! «Трэцяму сектару» – 20 гадоў! «Трэцяму сектару» – 20 гадоў! «Трэцяму сектару» – 20 гадоў!
«Трэцяму сектару» – 20 гадоў! «Трэцяму сектару» – 20 гадоў! «Трэцяму сектару» – 20 гадоў! «Трэцяму сектару» – 20 гадоў! «Трэцяму сектару» – 20 гадоў! «Трэцяму сектару» – 20 гадоў! «Трэцяму сектару» – 20 гадоў!