«Мы хочам вярнуць нашу краіну»

Пратэсты супраць дыктатара Лукашэнка не сціхаюць у Беларусі ўжо больш за сто дзён. Рэпрэсіі з боку рэжыму працягваюць узмацняцца. Як маладыя людзі, якія працуюць за дэмакратычныя перамены, успрымаюць гэтую сітуацыю? IJAB пагаварыў са Старшынькай “РАДА” Маргарытай Ворыхавай, прадстаўніцай Еўрапейскага моладзевага парламента.

Фота: Photo by Jana Shnipelson on Unsplash

ijab. de: Маргарыта, ты ўдзельнічаеш у працы Еўрапейскага моладзевага парламента ў Беларусі. Што ты там робіш? 

Маргарыта Ворыхава: Я там “safe person”. Гэта значыць, што ўсе, у каго ёсць праблемы, могуць прыйсці да мяне. Затым я спрабую падтрымаць іх псіхалагічна. Я таксама з’яўляюся Старшынькай БНМС “РАДА”.

ijab. de: Якая сітуацыя ў Мінску?

Маргарыта Ворыхава: У розных людзей усё выглядае па-рознаму. Для кагосьці прасцей зрабіць выгляд, што нічога не адбываецца. Для некаторых людзей цяпер ранішняя руціна правяраць навіны — яны жывуць у пастаянным страху знайсці сваіх сяброў і сябровак у спісах затрыманых.

ijab. de: Даволі шмат усяго адбываецца. Пратэсты працягваюцца ўжо больш за сто дзён. Вас гэта здзіўляе? 

Маргарыта Ворыхава: Шчыра кажучы, так. Учора быў фактычна соты дзень пратэстаў [інтэрв’ю ад 19 лістапада]. Тое, што пратэсты доўжацца так доўга, вельмі незвычайна для Беларусі. У мінулым былі пратэсты, але яны заўсёды заканчваліся праз некалькі дзён ці тыдняў. 

ijab. de: У мяне склалася ўражанне, што рэпрэсіі ўзмацніліся. Якія вашы назіранні?

Маргарыта Ворыхава: Так, я таксама гэта адчуваю. У мінулую нядзелю [15 лістапада], напрыклад, было арыштавана каля 1100 чалавек. Ніколі яшчэ іх не было так шмат за адзін дзень. Таксама былі арыштаваныя прадстаўнікі і прадстаўніцы Каардынацыйнага савета, які прадстаўляе апазіцыю. Многія студэнты і студэнткі таксама былі арыштаваныя, і жорсткасць, з якой дзейнічае АМАП, узрасла.

ijab. de: На вас гэта таксама паўплывала? 

Маргарыта Ворыхава: Ментальна — так, фізічна — не. Да гэтага часу мне шанцавала, і мне ўдавалася не трапляцца на ўсіх дэманстрацыях.

ijab.de: У нядзелю Рамана Бандарэнка ўспаміналі на акцыі пратэсту ў ягоны гонар. Паліцэйскія збілі яго да стану комы, пасля чаго ён памёр у бальніцы. Ты была там. Як гэта было?

Маргарыта Ворыхава: Гэта было страшна. У мяне склалася ўражанне, што ў нейкі момант АМАПу было больш, чым дэманстрантаў і дэманстрантак. Яны пачалі акружаць нас. Па-першае, АМАПавец сказаў, што ён не хоча гвалту і што мы павінны прыйсці ў РАУС, каб запісаць нашы асабістыя дадзеныя. Аднак праз некалькі секунд дзяўчына была збітая і пачала крычаць. Затым яны пачалі арыштоўваць людзей. Мне пашанцавала, і я сышла. Пасля гэтага міліцыянеры знішчылі створаны людзьмі Мемарыял: кветкі, свечкі, сцягі. Гэта было бесчалавечна.

ijab. de: У нядзельныя дні толькі ў Мінску мітынгавалі сотні тысяч чалавек, а то і больш. І якія агульныя перспектывы?

Маргарыта Ворыхава: Пратэсны патэнцыял беларусаў і беларусак вельмі вялікі, ён не вычарпаны, ён працягваецца. І пратэсты прымаюць новыя формы. Я маю на ўвазе, што цяпер гэта не толькі на вуліцах — ужо створаныя рэгіянальныя структуры грамадзянскай супольнасці: у дварах, у мікрараёнах зʼявілася велізарная колькасць інтэрнэт-чатаў. Што мы таксама бачым: Лукашэнка змяніў сваю рыторыку. Раней ён і чуць не хацеў аб адмове ад улады, а цяпер кажа аб перадачы часткі паўнамоцтваў прэзідэнта парламенту. Ён прызнае, што пратэсты не “здзімаюцца” — яны адбываюцца пастаянна. Беларусы і беларускі хочуць быць пачутымі. 

ijab. de: Пандэмія каронавіруса ўсё яшчэ гуляе нейкую ролю? Паказчыкі заражэння растуць і ў Беларусі. І эпідэмія таксама адбілася на выбарах, таму што афіцыйныя лічбы былі відавочна заніжаныя, а Лукашэнка ўпарта адмаўляў гэтую праблему.

Маргарыта Ворыхава: Да выбараў каронавірус, безумоўна, аказваў уплыў на грамадскую думку. Цяпер мы знаходзімся ў іншай сітуацыі. Вядома, рост колькасці захворванняў азначае, што дэманстранты і дэманстранткі цяпер пастаянна носяць маскі.

ijab.de: Давайце пагаворым аб моладзі. Якая сітуацыя на дадзены момант? 

Маргарыта Ворыхава: Многія студэнты і студэнткі былі звольненыя з універсітэтаў. Некаторыя з маіх сяброў пакутуюць ад гэтага. Але мы больш не баімся. Цяпер мы клапоцімся аб нашай краіне, а не аб нашай адукацыі.

ijab.de: Падчас пратэстаў ва Украіне – у 2013 і 2014 гадах – вялікую ролю адыгралі сувязі краіны з ЕС. Відавочна, што ў Беларусі гэта не так. У якім кірунку вы глядзіце? На Захад ці на Усход?

Маргарыта Варухава: Я б не сказала, што пратэсты — гэта выбар кірунку. Цяпер, магчыма, не самы лепшы час для ўступлення ў ЕС. Нам патрэбна дэмакратыя як інструмент, але нам таксама патрэбна наша незалежнасць. Самае галоўнае, каб улада знаходзілася ў руках народа. Вядома, мы ўдзячныя за падтрымку такім краінам, як Польшча, Літва ці Германія. Нам важна адчуваць гэтую салідарнасць. Але ў рэшце рэшт мы проста хочам вярнуць нашу краіну.

«Мы хочам вярнуць нашу краіну» «Мы хочам вярнуць нашу краіну» «Мы хочам вярнуць нашу краіну» «Мы хочам вярнуць нашу краіну» «Мы хочам вярнуць нашу краіну» «Мы хочам вярнуць нашу краіну»
«Мы хочам вярнуць нашу краіну» «Мы хочам вярнуць нашу краіну» «Мы хочам вярнуць нашу краіну» «Мы хочам вярнуць нашу краіну» «Мы хочам вярнуць нашу краіну» «Мы хочам вярнуць нашу краіну» «Мы хочам вярнуць нашу краіну» «Мы хочам вярнуць нашу краіну» «Мы хочам вярнуць нашу краіну» «Мы хочам вярнуць нашу краіну» «Мы хочам вярнуць нашу краіну» «Мы хочам вярнуць нашу краіну» «Мы хочам вярнуць нашу краіну» «Мы хочам вярнуць нашу краіну» «Мы хочам вярнуць нашу краіну» «Мы хочам вярнуць нашу краіну» «Мы хочам вярнуць нашу краіну» «Мы хочам вярнуць нашу краіну» «Мы хочам вярнуць нашу краіну» «Мы хочам вярнуць нашу краіну»